Nieuws

NOS
  1. Goedemorgen! De Amerikaanse president Biden en de Russische president Poetin ontmoeten elkaar digitaal en kroonprinses Amalia viert haar 18e verjaardag.

    Ga je de weg op? Hier vind je het overzicht van de werkzaamheden. Check hier de dienstregeling voor het spoor.

    Wat kun je vandaag verwachten?

    Wat heb je gemist?

    De inflatie was in november 5,2 procent. Sinds 1982 is zo'n hoge inflatie niet gemeten. Dat maakt het Centraal Bureau voor de Statistiek vandaag bekend.

    Vooral de prijzen van energie stegen fors. De prijs van gas was in november 53,0 procent duurder, elektriciteit 74,9 procent en brandstof 24,7 procent. Daarbij speelt mee dat de prijzen vorig jaar relatief laag waren door de coronacrisis.

    Met het herstel van de economie stijgt ook de inflatie al een paar maanden. In oktober kwam de inflatie in Nederland al uit op het hoogste niveau sinds 2002.

    Ander nieuws uit de nacht:

    En dan nog even dit:

    Deze artefacten levert de Amerikaanse miljardair en verzamelaar Michael Steinhardt in. Ook is hij akkoord gegaan met een levenslang verbod op het kopen van kunstschatten uit de oudheid, nadat was gebleken dat tal van objecten die hij in de afgelopen decennia had aangekocht een dubieuze herkomst hadden. De 81-jarige Steinhardt ontloopt zo vervolging, meldt de openbare aanklager van Manhattan.

    Fijne dinsdag!

  2. De inflatie was in november 5,2 procent. Sinds 1982 is zo'n hoge inflatie niet gemeten. Dat maakt het Centraal Bureau voor de Statistiek vandaag bekend.

    Vooral de prijzen van energie stegen fors. De prijs van gas was in november 53,0 procent duurder, elektriciteit 74,9 procent en brandstof 24,7 procent. Daarbij speelt mee dat de prijzen vorig jaar relatief laag waren door de coronacrisis.

    Eten en kleding duurder

    Ook voedingsmiddelen en kleding werden duurder. In november steeg de prijs van voeding met 1,1 procent ten opzichte van een jaar eerder. Vooral aardappelen, fruit en koffie werden duurder. Kleding was in november 5,2 procent duurder dan vorig jaar.

    Met het herstel van de economie stijgt ook de inflatie al een paar maanden. In oktober kwam de inflatie in Nederland al uit op het hoogste niveau sinds 2002.

    Vorige week werd bekend dat de inflatie in Nederland volgens Europese inflatienormen 5,6 procent was. Het cijfer dat vandaag is gepubliceerd is op basis van de Nederlandse methode berekend. Hier worden bijvoorbeeld ook de kosten voor wonen in meegenomen. Het percentage verschilt daarom van de Europese norm.

    Volgens de Europese inflatienormen was de inflatie in november in de eurozone zo'n 4,9 procent. In België (7,1 procent) en Duitsland (6 procent) stegen de prijzen nog wat harder.

    Waarom de inflatie flink stijgt, leggen we uit in deze video:

  3. Prinses Amalia is 18 jaar geworden. Hoe de oudste dochter van koning Willem-Alexander en koningin Máxima haar verjaardag vandaag viert, is niet bekendgemaakt.

    Op Koningsdag in Eindhoven, afgelopen april, liet ze tegenover de pers weten dat ze het niet heel spannend vond om 17 te worden, "dus 18 zal niet heel anders zijn". Toch zal het leven van de troonopvolgster nu ze meerderjarig is meer in het teken staan van haar toekomstige rol als koningin van Nederland. Een blik op de toekomst van prinses Amalia in vijf vragen en antwoorden.

    Kan Amalia koningin worden nu ze 18 is?

    Mocht haar vader, koning Willem-Alexander, overlijden of afstand doen van de troon, dan wordt Amalia volgens de erfopvolging zoals die in Grondwet is vastgelegd de nieuwe koningin. "Zolang ze minderjarig was, was het via de wet zo geregeld dat koningin Máxima of prins Constantijn in dat geval zou optreden als regent(es), tot het moment dat Amalia 18 werd", zegt Peter Rehwinkel, staatsrechtdeskundige, oud-PvdA-Kamerlid en auteur van het boek 'Amalia, de plicht roept'. "Dat geldt nu niet meer, dus dat is wel een belangrijke verandering voor Amalia."

    Het overkwam Wilhelmina, de betovergrootmoeder van Amalia in 1890, toen haar vader koning Willem III overleed. Wilhelmina was pas 10 jaar oud en te jong om te regeren. Haar moeder, koningin Emma, trad daarom op als regentes totdat Wilhelmina 18 jaar was.

    Amalia zegt in het boek dat Claudia de Breij over haar schreef ter gelegenheid van haar 18e verjaardag, dat ze haar moeder zou willen aanwijzen als regentes, als ze het koningschap nu zou moeten overnemen, "In praktijk is dat niet zo eenvoudig als 'even aan mijn moeder vragen'", zegt Rehwinkel. "Amalia zou haar functie tijdelijk moeten neerleggen en de regering moet dan een regent of regentes aanwijzen. Dat moet vervolgens in de wet vastgelegd worden, dus daar komt wel meer bij kijken."

    Amalia werd geboren op 7 december 2003. Een overzicht van beelden door de jaren heen:

    Gaan we Amalia vaker in het openbaar zien?

    "Als haar studie het toelaat zal ze op Prinsjesdag aanwezig zijn bij de rijtoer en het voorlezen van de Troonrede. En af en toe zal ze misschien ook officiële taken uitvoeren", zegt Koninklijk Huis-verslaggever Jozephine Trehy. "Een belangrijke publieke gebeurtenis is ieder geval morgen, als ze binnengeleid wordt in de Raad van State. Daar zal ze ook een toespraak houden en dat is een spannend moment voor Amalia."

    Waar we haar niet zullen zien, is in het stembureau. Amalia heeft aangegeven dat ze geen gebruik zal maken van haar stemrecht, iets wat haar vader en oma ook niet doen.

    Welke rol krijgt prinses Amalia in de Raad van State?

    Prinses Amalia krijgt vanaf het moment dat ze 18 is 'van rechtswege' (automatisch) zitting in de Raad van State, het hoogste adviesorgaan van de regering. Dat betekent overigens niet dat ze ook lid wordt van de Raad. "Ze mag deelnemen aan de ceremoniële vergadering en ook aan de afdeling Advisering", zegt Rehwinkel. "Zo kan ze kennis opdoen over wetgeving en het staatsrecht. Dat helpt haar om zich voor te bereiden op haar toekomstige taak als koningin."

    Amalia heeft geen stemrecht in de Raad van State en dat geldt ook voor koning Willem-Alexander, die voorzitter is van de Raad en voor koningin Máxima, die net als Amalia vergaderingen mag bijwonen. De dagelijkse leiding is in handen van de vice-president, Thom de Graaf. "In praktijk zijn de koning en koningin eigenlijk alleen bij speciale gelegenheden bij de Raad van State, zoals morgen, als hun dochter wordt verwelkomd."

    Mag Amalia het koningschap ook nog weigeren?

    Weigeren is nauwelijks mogelijk, zegt Rehwinkel. "Maar feitelijk is het ook niet aan de orde. Het lijkt erop dat Amalia zich heeft verzoend met haar toekomst als koningin van Nederland. Wat wel kan gebeuren is dat ze geen parlementaire toestemming krijgt voor een voorgenomen huwelijk. Dan vervalt haar recht op de troon."

    Haar vader was destijds duidelijk: de liefde gaat voor de troon. "Willem-Alexander had zijn huwelijksaanzoek aan Máxima al gedaan toen de politieke kwestie rond haar vader nog niet was opgelost. Daarop volgden een paar spannende weken", zegt Rehwinkel. Amalia lijkt er net zo over te denken als haar vader. Tegen Claudia de Breij zei ze dat "ze niet kan kiezen ten koste van zichzelf. Dan kan ik ook niet het beste geven voor ons land."

    Wat weten we over de toekomstplannen van Amalia?

    Amalia heeft nu een tussenjaar, waarin ze stages volgt in binnen- en buitenland. Naar verwachting gaat ze volgend jaar studeren. "Of ze dat net als haar vader en oma in Leiden zal doen, is nog de vraag", zegt NOS-verslaggever Trehy. "Het zou wel passen in de traditie."

    Amalia heeft in ieder geval in een brief aan premier Rutte kenbaar gemaakt dat ze de toelage van zo'n 1,6 miljoen euro, waar ze vanaf haar 18e jaar recht op heeft, zal terugstorten zolang ze studeert. Dat was goed voor haar imago, meent Rehwinkel. Trehy denkt dat Amalia daar zelf ook voordeel van kan hebben. "Zolang ze de toelage terugstort, kan ze meer ruimte nemen voor haar eigen ontwikkeling."

    Rehwinkel verwacht dat Amalia pas na haar studie begint aan een programma dat haar moet voorbereiden op het koningschap, net zoals bij haar vader gebeurde. Mogelijk dat ze dan ook regelmatig verschijnt bij de vergaderingen van de Raad van State.

  4. De Amerikaanse miljardair Michael Steinhardt is akkoord gegaan met een levenslang verbod op het kopen van kunstschatten uit de oudheid, nadat was gebleken dat tal van objecten die hij in de afgelopen decennia had aangekocht een dubieuze herkomst hadden.

    Ook heeft hij toegezegd kunstschatten met een totale waarde van zo'n 70 miljoen dollar (62 miljoen euro) in te leveren. De 81-jarige Steinhardt ontloopt zo vervolging, meldt de openbare aanklager van Manhattan.

    Roofzuchtige honger naar artefacten

    Steinhardt, rijk geworden op de beurs, had volgens de aanklager een "roofzuchtige honger" naar unieke objecten, die niet zelden waren geplunderd of waren gestolen uit musea. Steinhardt toonde daarbij geen "morele" grenzen te hebben bij het aankopen van de spullen, omdat hij er geregeld mee akkoord ging als de verkoper hem niet zei waar die iets vandaan had.

    Steinhardt zegt in een verklaring blij te zijn dat hij niet wordt vervolgd en belooft dat de illegaal verkregen spullen terugkeren naar de landen van herkomst.

    De openbaar aanklager begon in 2017 met zijn onderzoek naar de miljardair. Dat leidde tot een inval in zijn kantoor en huis. De zeker 180 gestolen historische artefacten komen uit Griekenland, Egypte, Mesopotamië (Irak en Syrië) en Turkije.

    Verkocht door IS

    Steinhardt draagt onder meer een ceremoniële beker in de vorm van hertenkop uit 400 voor Christus over aan de autoriteiten. Die zou zijn gevonden in het huidige Turkije. De kop is zo'n 3,5 miljoen dollar (ruim 3 miljoen euro) waard. Ook geeft hij een kist uit 1300 voor Christus met daarin menselijke resten terug, afkomstig van het Griekse eiland Kreta. De kist heeft een waarde van 1 miljoen dollar.

    Een fresco uit een Romeinse villa uit Herculaneum, de plaats die werd verwoest bij de uitbarsting van de Vesuvius in het jaar 79, is ook 1 miljoen waard.

    In zijn collectie zit verder een gouden schaal uit de historische Iraakse stad Nimrud, die Steinhardt vorig jaar kocht voor 150.000 dollar. De schaal was hoogstwaarschijnlijk op de zwarte markt verkocht door terreurgroep IS.

  5. De Canadese rapper en zanger Drake wil niet langer meedingen om Grammy's. De rapper heeft via zijn management aan de organisatie van het belangrijkste Amerikaanse muziekprijzengala gevraagd zijn twee nominaties te schrappen. Aan dat verzoek is gehoor gegeven, schrijven internationale media op basis van bronnen.

    Zijn naam was gisteren al opeens verdwenen op de pagina met genomineerden op de website van de Grammy's. Het is niet duidelijk waarom hij zijn nominaties heeft ingetrokken.

    De 35-jarige Drake uitte al vaker kritiek op de Grammy's. Het ergerde hem dat hij steevast in de rapcategorie werd geplaatst. Ook zette hij publiekelijk vraagtekens bij het prestige van een Grammy.

    Speech abrupt onderbroken

    In 2019, toen hij de prijs won voor zijn lied God's Plan, zei hij bij het aannemen ervan tegen de artiesten in de zaal dat "jullie dit niet nodig hebben" als mensen bereid zijn geld te betalen voor tickets en slecht weer trotseren voor shows. Zijn speech werd abrupt onderbroken door een reclame. Verder weigerde hij op te treden bij de uitreiking.

    Vorig jaar bekritiseerde hij de organisatie voor het niet nomineren van zijn landgenoot The Weeknd.

    Drake was voor de Grammy's genomineerd voor het beste rapalbum met zijn Certified Lover Boy en voor de beste rapperformance met het lied Way 2 Sexy. Hij heeft al vier Grammy's in huis.

    De Grammy's worden op 31 januari uitgereikt in Los Angeles. Jon Batiste maakt kans op de meeste prijzen, met elf nominaties.

  6. Zeker de helft van de slachtoffers van mensenhandel wordt binnen enkele jaren opnieuw slachtoffer van een misdrijf. Dat concludeert Herman Bolhaar, Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen, op basis van de Slachtoffermonitor mensenhandel.

    Mensenhandel is het misbruik maken van een persoon onder dwang, zoals seksuele uitbuiting of arbeidsuitbuiting. Van de mensen die dat meemaken, wordt 50 procent binnen zeven jaar nogmaals slachtoffer van een misdrijf.

    In de meeste gevallen gaat het om ernstige delicten, zoals mishandeling of seksueel geweld. Het kan ook zijn dat iemand nóg een keer slachtoffer wordt van mensenhandel. Minderjarigen lopen het grootste risico op herhaald slachtofferschap.

    Hulp schiet tekort

    Nederland telt jaarlijks tussen de 5000 en 7500 slachtoffers van mensenhandel, schat het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum. Het gaat vaak om minderjarigen, arbeidsmigranten en asielzoekers. Zo'n 125 daders worden jaarlijks voor dit misdrijf veroordeeld.

    De slachtoffers zijn vaak mensen met complexe achtergronden en problemen. Deze groep mensen is door de coronacrisis nog kwetsbaarder geworden, omdat ze verder geïsoleerd zijn geraakt van de buitenwereld, aldus de rapporteur.

    Bolhaar roept gemeenten en de regering op deze groep mensen beter en actiever te beschermen. Hoewel de overheid maatregelen heeft genomen om mensenhandel tegen te gaan, schiet de hulpverlening volgens de rapporteur nu nog tekort. Hij adviseert hulpverleners en gemeentes om meer aandacht te besteden aan de problemen van de slachtoffers van mensenhandel en passende hulp te bieden.

  7. Een Amerikaanse moordenaar die vorige maand in Mississippi werd geëxecuteerd, heeft kort daarvoor een tweede moord opgebiecht. David Neal Cox was ter dood veroordeeld voor de moord op zijn vrouw in 2010. Enkele weken voor zijn executie bekende hij aan zijn advocaten dat hij in 2007 ook zijn schoonzus had vermoord.

    Cox heeft zijn advocaten in detail uitgelegd waar ze de stoffelijke resten van de 40-jarige Felicia Cox kunnen vinden. Naar eigen zeggen had hij "diepe spijt" van zijn daad en wilde hij de familie niet langer in onzekerheid laten over haar lot. Binnenkort begint een zoektocht naar het lichaam van de vrouw.

    Cox was al langer verdachte in de zaak, zei de openbaar aanklager van een aantal districten in Mississippi op een persconferentie. De dochter van Felicia Cox, die 18 jaar was toen haar moeder als vermist werd opgegeven, was daarbij aanwezig. Ze zei niets en veegde enkel haar tranen weg.

    De 50-jarige Cox was vorige maand de eerste gevangene in Mississippi die werd geëxecuteerd in negen jaar.

  8. Roelof Bleker wordt de nieuwe burgemeester van Enschede. Hij is nu nog bestuursvoorzitter van de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht, de HKU. Daarvoor was hij dijkgraaf van het waterschap Rivierenland en wethouder in Enschede.

    Als wethouder was hij betrokken bij de wederopbouw van de wijk Roombeek, na de Vuurwerkramp in 2000. Bleker was jarenlang lid van PvdA, maar is inmiddels partijloos, schrijft Tubantia.

    Bleker volgt Onno van Veldhuizen op, die in het voorjaar verrassend aankondigde te vertrekken en nu voor de Raad van State werkt. Naar verwachting wordt de 54-jarige Bleker in februari geïnstalleerd als nieuwe burgemeester van Enschede, dat 160.000 inwoners heeft.

    Zestien sollicitanten

    De vertrouwenscommissie van de Enschedese raad ervoer Bleker als een kandidaat die prima paste in het geschetste profiel van de nieuwe burgemeester. "Bleker is een bevlogen bestuurder, met een duidelijke motivatie voor Enschede en de regio Twente", schrijft de gemeente in een persbericht. "Hij kent Enschede en voor hem is dit, ook privé, een goed moment om terug te keren naar zijn stad."

    Volgens RTV Oost solliciteerden er zestien mensen bij de vertrouwenscommissie. Opvallend was dat er slechts één vrouw solliciteerde. Wie de sollicitanten waren, blijft geheim.

  9. Het onderzoek naar de racistische moord op een zwarte jongen van 14 in Mississippi in 1955 is opnieuw gesloten. Het Amerikaanse ministerie van Justitie heeft dat laten weten aan de familie van Emmett Till, het slachtoffer, meldt persbureau AP op basis van ingewijden.

    Till werd ontvoerd en vermoord nadat hij ervan was beschuldigd dat hij naar een witte vrouw had gefloten. Twee witte Amerikaanse mannen gaven toe Till ontvoerd te hebben, maar tijdens de rechtszaak ontkenden ze hem te hebben vermoord. Een volledig witte jury sprak de mannen vrij. In een betaald interview gaven de mannen later toe de jongen wel te hebben vermoord.

    In 2007 werd de zaak eerder al formeel gesloten omdat alle verdachten waren overleden. De zaak werd in 2018 heropend toen de vrouw waar Till naar gefloten zou hebben in een boek had gezegd deels gelogen te hebben over wat de jongen in 1955 had gedaan.

    Volgens Carolyn Bryant was het niet waar dat Till haar na het fluiten seksuele voorstellen had ingefluisterd. Later ontkende de vrouw tegenover onderzoekers weer dat ze haar verhaal had veranderd.

    Impuls voor burgerrechtenbeweging

    Till kwam uit Chicago en was in 1955 op vakantie in Mississippi. Bij een winkel zou Till naar Carolyn Bryant hebben gefloten. Roy Bryant, de man van Bryant, en zijn halfbroer J.W. Milam, ontvoerden de jongen een dag later en martelden hem in een schuur. Daarna schoten ze hem dood en dumpten ze zijn lichaam in de rivier, waarin hij drie dagen later werd gevonden.

    Tills moeder wilde dat de kist tijdens de begrafenis openbleef, om te laten zien hoe erg hij was mishandeld.

    De zaak betekende een impuls voor de burgerrechtenbeweging. Een paar maanden later weigerde burgerrechtenicoon Rosa Parks haar plaats af te staan aan witte passagiers in een bus in Alabama. Ze zei dat ze tijdens haar actie aan Till had gedacht. Bob Dylan schreef in 1963 het nummer The Death of Emmett Till naar aanleiding van de zaak.

  10. Acteur Eric van der Donk is op 92-jarige leeftijd overleden, heeft zijn familie bekendgemaakt. Van der Donk was actief op het toneel, op tv en in films en ontving tijdens zijn carrière verschillende prijzen.

    In 1978 kreeg hij een Louis d'Or voor zijn rol als Jerolimo in een uitvoering van De Spaanse Brabander van Bredero. Achttien jaar later won hij een Gouden Kalf voor zijn acteerprestatie in de film De langste reis, gebaseerd op de ontvoering van Gerrit Jan Heijn. In 2010 ontving hij een koninklijke onderscheiding.

    Van der Donk begon zijn carrière op het toneel, maar werd bij een breder publiek bekend toen hij in tv-series ging spelen. Eind jaren tachtig was hij te zien in de ziekenhuisserie Medisch Centrum West. Tien jaar later speelde hij Splinter Bussink in Oud Geld, over een bankdirecteur die terugtreedt maar moeite heeft de touwtjes uit handen te geven aan zijn zoon.

    Hij speelde ook mee in sketches van Het Klokhuis en in meerdere films, zoals Max Havelaar, Kruimeltje en De Kroon. Een van zijn laatste rollen speelde hij in 2012 in de tv-serie Lijn 32, over een verongelukte bus in Amsterdam.

    De laatste weken van zijn leven verbleef Van der Donk in een verpleeghuis in Arnhem, aldus de Volkskrant.

  11. Een Russische inval in Oekraïne zal door de VS worden beantwoord met zware economische sancties. Dat is de belangrijkste boodschap van de Amerikaanse president Biden in zijn gesprek met de Russische president Poetin, melden internationale persbureaus op basis van ingewijden.

    De sancties zouden vertrouwelingen van Poetin en de Russische energiesector treffen. Ook kan Biden volgens de ingewijden een bijzondere en vergaande optie op tafel leggen: het afsluiten van Rusland van het internationale betalingssysteem SWIFT, zodat de Russische handel met de rest van de wereld wordt bemoeilijkt.

    SWIFT geldt als cruciale infrastructuur voor banken en financiële instellingen en wordt gebruikt om transacties te verzenden en ontvangen. Ook Rusland is in hoge mate afhankelijk van dit systeem en zou economisch zwaar worden getroffen bij een ontkoppeling van SWIFT.

    Mediahysterie

    Wel heeft Rusland een alternatief voor SWIFT ontwikkeld, waar Russische financiële instellingen in geval van nood hun toevlucht toe kunnen nemen. Dat systeem, dat vooral voorziet in binnenlandse betalingen, is opgericht om minder afhankelijk te zijn van westerse betaalsystemen.

    Kremlinwoordvoerder Peskov heeft de geruchten over een mogelijke ontkoppeling van SWIFT afgedaan als "hysterie van de media". Ook noemt hij waarschuwingen over een mogelijke Russische invasie in Oekraïne "ongegrond".

    Morgen spreken Biden en Poetin elkaar via een videoverbinding. De Amerikaanse minister Blinken van Buitenlandse Zaken en zijn Russische collega Lavrov slaagden er in hun gesprek van vorige week in Stockholm niet in de kou uit de lucht te halen.

    Poetin heeft herhaaldelijk om garanties gevraagd dat de NAVO niet verder uitbreidt naar het oosten of in Oekraïne wapens plaatst. Volgens de VS gaat Oekraïne zelf over een toekomstige toetreding tot het militair bondgenootschap. Het Westen steunt het Oekraïense leger op dit moment vooral financieel.

    Wel zou het Witte Huis overwegen om extra troepen te stationeren in NAVO-buurlanden van Oekraïne in het geval van een verdere escalatie, meldt een CNN-verslaggever.

    Oekraïense leger is sterk genoeg

    De Oekraïense strijdkrachten kunnen een Russische invasie afslaan, zei president Zelensky vandaag tijdens de viering van de Nationale Dag van de Strijdkrachten. "Onze troepen zullen de vrijheid en soevereiniteit verdedigen tegen de Russische aanvaller. Het leger is verzekerd en sterk."

    Ter ere van de nationale dag werden in havenstad Odessa twee van oorsprong Amerikaanse marineschepen in ontvangst genomen. Onder meer in Charkov, Lviv en Kiev waren er militaire plechtigheden om de strijdkrachten, omgekomen militairen en veteranen te eren.

  12. Het kabinet kan het in financiële problemen verkerende schaatscomplex Thialf in Heerenveen niet rechtstreeks steunen, zoals de Tweede Kamer graag wil. Staatssecretaris Blokhuis laat de Kamer weten dat dat in strijd met Europese regels is.

    Wel wil Blokhuis onderzoeken of er op een andere manier iets gedaan kan worden zodat sporters die naar de Winterspelen gaan in elk geval de komende maanden in de schaatshal kunnen blijven trainen, schrijft hij aan de Kamer.

    Partijen riepen het kabinet vorige week op 1 miljoen euro overheidssteun beschikbaar te stellen om het schaatscomplex in ieder geval het huidige seizoen open te kunnen houden. Nederlandse schaatsers zouden hun voorbereiding op de Olympische Spelen in Beijing van volgend jaar dan gewoon in Heerenveen kunnen voortzetten.

    Thialf kampt al langere tijd met financiële problemen. Topschaatsers, onder wie Sjinkie Knegt, Sven Kramer en Ireen Wüst, stuurden in oktober een brandbrief aan de politiek. Zij vroegen om een eenmalige overheidsbijdrage van 20 miljoen euro. Maar bij zo'n rechtstreekse financiële injectie voorziet Blokhuis problemen "met staatssteun en andere onrechtmatigheden".

    'Staatssteun kan wel'

    Friso Douwstra, gedeputeerde in Friesland met onder meer sport in zijn portefeuille, las de brief van Blokhuis naar eigen zeggen met verbazing. "Hij was er plots en het bevreemde ons ietwat", zegt hij in een reactie.

    "Onzes inziens kan het namelijk wel. In Brussel is staatssteun prima, als het maar niet ongeoorloofd is. En volgens onze advocaten, en ook volgens de landsadvocaat, kan dit door de beugel. Wij geven als provincie zelf ook soortgelijke steun en zien dit dus echt anders."

    Douwstra laat weten dat hij direct na het lezen van de Kamerbrief contact heeft gezocht met Blokhuis en zijn zorgen aan de staatssecretaris heeft overgebracht. Vandaag wordt er verder overlegd.

    Steun voor noodzakelijke ingrepen

    Blokhuis schrijft wel samen met NOC*NSF te bekijken hoe de noodzakelijke vervanging van essentiële onderdelen in Thialf "ondersteund" kan worden om de kwaliteit van de ijsvloer op peil te houden. Hij zal de Kamer daar voor het einde van het jaar verder over informeren.

    Eerder besloten sportkoepel NOC*NSF, schaatsbond KNSB, de gemeente Heerenveen en de provincie Friesland Thialf te ondersteunen met 1,4 miljoen euro.

    Ook liggen er plannen om de schaatshal financieel gezond te maken. Zo moet het stadion in de toekomst ook door andere takken van de schaatssport worden gebruikt. Schaatsbond KNSB wil bijvoorbeeld dat het stadion het nationale trainingscentrum voor kunstrijden wordt.

  13. Het gaat "helemaal top" met prinses Beatrix, die een coronabesmetting heeft opgelopen. Dat zei koning Willem-Alexander tegen een verslaggever van Blauw Bloed. Volgens hem is er "gelukkig helemaal niks aan de hand" met zijn moeder.

    De Rijksvoorlichtingsdienst liet zaterdag weten dat de prinses vanwege milde verkoudheidsklachten zich liet testen en de uitslag positief bleek. De 83-jarige prinses zit sindsdien in isolatie op haar landgoed Drakensteyn in Lage Vuursche.

    "Ze was een beetje verkouden en dacht dat het kwam door de airconditioning in de tropen", aldus Willem-Alexander. Prinses Beatrix was kort voor het positieve testresultaat teruggekeerd van een werkbezoek aan Curaçao. Daar ontmoette ze groepen kinderen en er werden niet overal mondkapjes gedragen. Tijdens dat werkbezoek vertelde de prinses dat ze haar boosterprik al heeft gehad.

    Volgens de koning is Beatrix "in hele goede spirits, dus het is allemaal fantastisch". Willem-Alexander bedankte voor de camera van Blauw Bloed iedereen in Nederland voor het medeleven met de prinses.

    Door de positieve testuitslag zal Beatrix morgen de achttiende verjaardag van prinses Amalia missen.

  14. Bij het bouwen van nieuwe woningen wordt nog te weinig rekening gehouden met de langetermijngevolgen van klimaatverandering. Dat staat in een nieuw adviesrapport van Deltacommissaris Peter Glas aan de ministeries van Binnenlandse Zaken en Infrastructuur en Waterstaat. Glas is verantwoordelijk voor het deltaprogramma dat Nederland tegen het water moet beschermen.

    Om de woningnood aan te pakken, moeten voor 2030 zo'n 1 miljoen woningen worden gebouwd. Maar zoals het er nu naar uitziet, zullen daarvan zo'n 820.000 woningen gebouwd worden in gebieden met risico op overstromingen, bodemdaling, hitte of droogte.

    Glas ziet dit onder meer gebeuren in de Randstad. De vraag naar woningen is daar het grootst, maar het is tegelijkertijd een regio die kwetsbaar is voor de gevolgen van klimaatverandering zoals de zeespiegelstijging. De commissaris houdt rekening met het scenario dat de zeespiegel in 2100 twee meter is gestegen.

    Andere regio's waar problemen worden voorzien rond het bouwen van nieuwe woningen zijn het zuiden van Friesland en het noordwesten van Overijssel, rondom de kop van Flevoland. Daar is de grond slap en het risico op overstromingen aanzienlijk.

    Bouwplannen afstemmen op hoogwaterrisico

    De commissaris roept het Rijk op om snel stappen te zetten om in de bouwplannen rekening te houden met de risico's van klimaatverandering zoals een hoger peil in de rivieren. In september bracht de commissie hier al een advies over uit.

    Verder moet er gekeken worden naar de verstedelijking van Nederland, zegt Glas. Onderzocht moet worden of investeringen op de lange termijn anders kunnen worden verdeeld, bijvoorbeeld over steden in hoger gelegen gebieden in het oosten van het land.

    Ook moeten de regels voor bouwen in buitendijkse gebieden worden aangescherpt. Dat zijn gebieden die voor dijken of duinen liggen en daardoor minder goed beschermd zijn tegen hoogwater. Daar moet bijvoorbeeld ruimte worden gemaakt voor een goede waterafvoer of het verstevigen van de waterkeringen zoals dammen en sluizen.

  15. De Hazara, een sjiitische minderheid in Afghanistan, vrezen voor hun toekomst onder de Taliban. Onder het vorige Talibanregime in de jaren 90 vonden massale moorden plaats op Hazara burgers. Ook werden in 2001 in Bamyan, de provincie waar de Hazara een meerderheid vormen en die als hun culturele hoofdstad wordt gezien, twee wereldberoemde Boeddhabeelden vernietigd.

    In november werd via sociale media een video verspreid waarin te zien is hoe Talibanstrijders de omgeving van de Boeddhabeelden, een rotsachtige heuvel vol eeuwenoude grotten met muurschilderingen, gebruiken als schietbaan. Een beeld dat de Hazara niet alleen pijn doet, maar ook angst aanjaagt.

    "In 2001 hoorden we de Taliban zeggen dat de Boeddha's tegen de islam waren", zegt archeoloog Mortaza Ahmadi tegen cameraman Amir Jan, die eind november namens de NOS in Bamyan filmde. "Deze video toont aan dat de Taliban nog steeds vijandig zijn tegenover de beelden."

    Aanval op culturele veelzijdigheid

    Volgens Ahmadi zijn er veel legendes rond de beelden. Lokaal wordt geloofd dat het twee geliefden voorstellen, Shahmameh en Salsal. "Wie de gezichten van deze Boeddhabeelden heeft gezien, weet dat ze de trekken hebben van de inheemse inwoners in deze regio, en dat ze daarom onderdeel uitmaken van de geschiedenis en identiteit van de mensen van Bamyan."

    Het vernietigen van de beelden werd gezien als een aanval op de Hazara-minderheid en de culturele veelzijdigheid van Afghanistan. Rond dezelfde tijd vonden volgens mensenrechtenorganisaties grootschalige moorden plaats op burgers in een afgelegen gebied van de provincie.

    Beelden van het opblazen van de Boeddha's gingen de wereld rond:

    Nu de grotten, die volgens UNESCO tot het meest bedreigde erfgoed ter wereld behoren, als schietbaan worden gebruikt, vrezen de Hazara voor eenzelfde situatie. Wat bijdraagt aan de angst is dat een toenmalige militaire commandant die bij de burgermoorden in 2001 aanwezig was, Abdullah Saradhi, in november werd benoemd tot gouverneur van Bamyan.

    Ook zijn er nieuwe culturele ingrepen. Een standbeeld van lokale held Abdul Ali Mazari, een militieleider die tijdens het vorige Taliban-regime werd vermoord, werd in augustus vernietigd. Terwijl er plannen waren het te herstellen, werd in november op de sokkel een replica van de Koran geplaatst. Het centrale plein dat naar Mazari werd vernoemd kreeg een nieuwe naam.

    "Door het vernietigen van Afghanistans erfgoed wordt de positie van sommige groepen, zoals de Hazara, al jarenlang gebagatelliseerd", zegt Nematullah Sadiqi, een religieus geleerde op de afdeling cultuur van onderzoekscentrum Imam Sadiq in Bamyan. Ook hij benadrukt de historische waarde van de Boeddhabeelden.

    "Voordat de Taliban aan de macht kwamen heeft geen enkele islamitische leider ooit overwogen ze te vernietigen. Toen de Taliban weer aan de macht kwamen werden de mensen hier doodsbang, net zoals tijdens het vorige regime. Hun mentaliteit is hetzelfde."

    Maulvi Safu Rhaman Mohammadi, het lokale hoofd van de afdeling Cultuur van de Taliban-regering, zegt dat ze wel veranderd zijn. "Het Islamitische Emiraat is niet tegen kunst en cultuur. Diegenen die de Boeddha's vernietigden zullen er wel hun redenen voor hebben gehad. Nu is het ons islamitische gebruik dat we culturele monumenten beschermen. We willen toeristen trekken."

    Mohammadi ontkent dat de Taliban iets te maken hadden met de schietoefeningen of het vernietigen van het standbeeld van Mazari. Wel verdedigt hij het besluit het beeld niet te herstellen, maar te vervangen door een replica van de Koran. "Niemand is tegen de Koran. Met iets anders zou misschien niet iedereen blij zijn geweest."

    Mohammad Habibi, een lokale politicus en universitair docent, is het hier niet mee eens. "De Hazara noemen Mazari 'Baba', vader. Zijn gedachtegoed gaat verder dan één bevolkingsgroep. Hij riep op tot sociale gerechtigheid. Dat verdwijnt niet met het standbeeld, maar wordt juist sterker."

    'Mogelijk stort het in'

    Ondertussen maakt archeoloog Ahmadi zich grote zorgen om de grotten rond de vernietigde Boeddhabeelden. "De explosies in 2001 hebben diepe barsten achtergelaten in de rotsen om de beelden heen. Mogelijk stort de boel in. Helemaal in de winter, als er veel sneeuw is, bestaat die kans. Maar ik heb tot nu toe weinig serieuze actie gezien om dit erfgoed te beschermen."

  16. De Amerikaanse regering zal geen overheidsfunctionarissen sturen naar de Olympische Winterspelen in China van 2022. Het gaat hierbij om een diplomatieke boycot, Amerikaanse sporters zullen wel gewoon afreizen naar de Spelen.

    Zowel de Democraten als de Republikeinen hebben eerder aangedrongen op het boycotten van de Spelen, onder meer vanwege mensenrechtenschendingen tegen de Oeigoerse minderheid in het land. Ook mensenrechtenorganisaties roepen al langere tijd op tot een boycot van de Winterspelen.

    "We kunnen niet doen alsof dit sportevenement business as usual is, terwijl er ongekende mensenrechtenschendingen plaatsvinden", zei Witte Huiswoordvoerder Psaki op een persconferentie.

    CNN meldde eerder vandaag al dat Biden een diplomatieke boycot zou aankondigen.

    China woest

    China liet eerder vandaag weten een boycot te zullen vergelden met tegenmaatregelen. Het wegblijven van een officiële afvaardiging is een "regelrechte politieke provocatie", aldus een regeringswoordvoerder, die de mogelijke sancties niet toelichtte.

    De Chinese ambassade in Washington noemde de boycot na de officiële bekendmaking "pretentieus". "Amerikaanse politici waren niet eens uitgenodigd, dus deze 'diplomatieke boycot' komt uit het niets", zegt een ambassadewoordvoerder in een mail aan persbureau Reuters.

    De woordvoerder voegde hieraan toe dat het toch niemand interesseert of deze mensen wel of niet komen, en dat het verder geen impact heeft op de Spelen. Het Internationaal Olympisch Comité zegt in een verklaring de beslissing te respecteren.

  17. De politie doet onderzoek naar de dood van een 48-jarige man uit Den Haag die vorige week dinsdag werd gevonden. De overledene, met de Colombiaanse nationaliteit, lag volgens de politie al enige dagen in zijn woning aan de Van der Vennestraat.

    "Hij is onder verdachte omstandigheden gevonden", zegt een politiewoordvoerder tegen Omroep West. Volgens de politie gaat het mogelijk om een misdrijf.

    Ook vandaag deden rechercheurs onderzoek bij de woning. Verder wordt gezocht naar mensen die iets ongebruikelijks hebben opgemerkt.

  18. Nee, ze gaan niet fuseren, en nee, er komt ook geen gezamenlijke fractie. Althans niet op korte termijn. Maar nu een nieuw kabinet met "nieuw elan" aanstaande is willen ze wel alvast een boodschap afgeven als oppositie "nieuwe stijl", Jesse Klaver van GroenLinks en Lilianne Ploumen van de PvdA. Ze hielden elkaar al een tijdje vast tijdens de formatie, vandaag zeggen ze zich "niet meer uit elkaar te laten spelen".

    Vanuit de Haagse Pulchri Studio lichten ze hun verdergaande samenwerking toe. Het nieuwe kabinet is vast gewaarschuwd: GroenLinks en PvdA zetten de komende tijd harder in op de inhoud, er wordt minder 'meebewogen' met het kabinet.

    Klaver: "We gaan het kabinet niet zomaar meer aan een meerderheid helpen". Ploumen: "We gaan niet wachten waar het kabinet mee komt. Áls ze al ergens mee komen, ooit."

    'Niet dezelfde oppositie'

    In een zogeheten progressief oppositieakkoord presenteren de partijen vijftien punten waar ze een nieuwe regering de komende jaren op willen toetsen. Dat zijn thema's als betaalbare woningen, klimaatverandering en ongelijkheid bestrijden. Thema's waar ze zich al eerder over uitspraken, maar samen hopen ze vooral harder aan de weg te timmeren.

    Om groen licht te krijgen voor nieuw beleid heeft het kabinet de steun van een van de twee middenpartijen nodig in de Eerste Kamer. Nu de partijen zich zo nadrukkelijk verbinden, zal de nieuwe coalitie voortaan allebei de partijen moeten overtuigen. Dat geeft de partijen van Klaver en Ploumen mogelijk meer invloed om zaken naar hun hand te zetten.

    Aan de andere kant: inhoudelijk zijn PvdA en GroenLinks het ook niet overal over eens. Bijvoorbeeld over het vandaag uitgestelde 2G plan, waar de PvdA meer in lijkt te zien dan GroenLinks.

    Uit een rondgang die Nieuwsuur onlangs maakte blijkt dat de partijen in de twintig grootste gemeenten geen stappen zetten in de richting van verdergaande samenwerking. Wel doen ze in kleinere gemeenten vaker dan voorheen samen mee.

    Hoe dan ook is het "de hoogste tijd" voor de linkse samenwerking op landelijk niveau, zegt Ploumen.

    Klaver voorspelt dat straks "gewoon weer het oude kabinet op het bordes staat". "Maar ik beloof u bij deze: u krijgt niet dezelfde oppositie. Want wij gaan het anders doen dit keer."

  19. Er is meer onderzoek nodig naar de gevolgen van gaswinning onder de Waddenzee bij Ternaard in Friesland. Dat stelt de Commissie voor de milieueffectrapportage in een advies aan het ministerie van Economische Zaken en Klimaat.

    Demissionair minister Blok van Economische zaken wil de NAM toestemming geven voor gaswinning in het gebied. Hij zegt geen juridische mogelijkheden te hebben om de vergunning voor de winning te weigeren.

    Volgens de commissie ontbreekt het in het milieueffectenrapport over de gaswinning op een aantal punten aan "essentiële informatie", meldt Omrop Fryslân.

    Er is meer informatie nodig over de gevolgen voor de diepe bodemdaling, de kleine kweldergebieden en de broedvogels. Bovendien is nog niet goed in beeld gebracht hoeveel stikstof er wordt uitgestoten en wat de gevolgen zijn voor archeologische schatten zoals scheepswrakken op de zeebodem. Dat geldt ook voor de mogelijk schadelijke gevolgen voor de bodem bij de aanleg van een gasleiding van Ternaard naar Moddergat.

    Controle op klein gasveld

    Als de gaswinning bij Ternaard wordt toegestaan, moeten de gevolgen voor de omgeving en natuur voortdurend worden gevolgd, stelt de commissie. Voor grotere gaswinningsgebieden is daar een systeem voor, maar het is nog onduidelijk of dat ook werkt voor het kleinere gasveld bij Ternaard.

    Natuurorganisaties, de Friese Provinciale Staten en de gemeente Noordoost-Friesland hebben protest aangetekend tegen de voorgenomen gaswinning.

  20. Het COC, de belangenvereniging voor de lhbti-gemeenschap, viert morgen het 75-jarig bestaan. De club zat de eerste vijftien jaar na de oprichting in 1949 in feite zelf nog 'in de kast', maar is nu niet meer weg te denken uit het publieke debat.

    Er is in driekwart eeuw veel veranderd: homoseksualiteit is in Nederland niet meer strafbaar, niet-hetero's mogen sinds 20 jaar trouwen en inmiddels ook kinderen adopteren. Mijlpalen waar ze bij de belangenvereniging trots op zijn. Maar er kan nog een hoop beter, vindt de vereniging, zeker nu ons land niet meer in de top 10 van Europese landen staat waar lhbti-rechten goed verankerd zijn.

    "En zolang je nog steeds geslagen, uitgescholden en bespuugd kan worden omdat niet duidelijk is of je een jongetje of een meisje bent, of omdat je hand in hand loopt met je man of je vrouw, dan zijn we er absoluut niet op het gebied van acceptatie", zegt directeur Marie Ricardo.

    Shakespeareclub

    Het COC is wereldwijd de oudste nog bestaande belangenvereniging voor lhbti's. Zeker in de eerste decennia speelde de vereniging een grote rol in het samenbrengen van homoseksuelen, lesbiennes, biseksuelen, trans- en interseksepersonen. Eerst onder de naam 'Shakespeareclub' en daarna als 'Cultuur- en Ontspannings Centrum' (COC) organiseerde de vereniging allerlei sociale activiteiten en opvang voor leden.

    Ook Clem Bongers (84) kwam als jonge dertiger in de hoofdstad bij het COC over de vloer. "Doordeweeks was ik de hetero in Nijmegen, de leuke jongen die maar geen meisje kon krijgen. In het weekend ging ik naar mijn kamertje in Amsterdam. Daar deed ik alles wat God verboden had. Ik kon daar mezelf zijn."

    Bongers komt in 1963 uit de kast, gesterkt door de ervaringen die hij in Amsterdam opdoet en de behoefte om open te zijn tegen zijn omgeving.

    Bongers vreesde zijn baan als onderwijzer te verliezen na zijn coming out:

    Rond dezelfde tijd begint ook het COC meer naar buiten te treden. Vormgever en binnenhuisarchitect Benno Premsela, op dat moment voorzitter, is in 1964 de eerste homo die openlijk en herkenbaar op de Nederlandse televisie verschijnt.

    Premsela werd destijds de vraag gesteld of homoseksualiteit meer geaccepteerd raakte. Zijn antwoord: in de grote steden wel, maar op het platteland echt nog niet. Dat is volgens Ricardo inmiddels veranderd. "Op sommige plekken is dat enorm verbeterd. Wat sowieso niet meer kan is dat mensen om lhbti'ers heen kijken: we zijn overal en we zijn zichtbaar. Ook in dorpen en kleine gemeenten zie je lhbti-identiteiten. Dat is echt een verdienste."

    Artikel 1

    Het COC veranderde de laatste decennia zelf ook: van een club die de lhbti-gemeenschap vooral samen wilde brengen, naar een belangenvereniging die voorlichting geeft en lobbyt voor het aanpassen van wetgeving.

    Zo wil het COC dat de rechten van lhbti's verankerd worden in de Nederlandse Grondwet. De Tweede Kamer bespreekt volgende week donderdag een wetsvoorstel van D66, GroenLinks en PvdA dat beoogt dat 'seksuele gerichtheid' als verboden discriminatiegrond wordt toegevoegd aan artikel 1 (naast godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras en geslacht).

    Ricardo: "Zodat we over 75 jaar nog steeds kunnen trouwen, nog steeds verzekerd zijn van informatie op scholen over seksuele diversiteit en dat je niet met één pennenstreek een wet die we nu hebben om onze rechten te beschermen weg kunt vagen. Want dat is wat je ziet in landen als Polen en Hongarije."